Wanneer waarheid onder druk staat, is het geen toeval welk archetype opnieuw zichtbaar wordt. Niet het volgzame en niet het aangepaste, maar dat wat zich niet laat onderwerpen, niet laat reduceren en niet laat controleren. In tijden van ontbinding keert altijd dat vrouwelijke principe terug dat ooit moest verdwijnen. Het was gevaarlijk omdat het vrij was. Vrij van controle, vrij van toegekende rollen, vrij van toestemming. Dit archetype heeft vele namen gekend door de eeuwen en de wereld heen. Het werd verdreven, verdraaid en gedemoniseerd, maar het verdween nooit. Het trekt zich terug. Het wacht… tot de bedding opnieuw geopend kan worden.
In de astrologie kennen we dit veld als de Zwarte Maan, het kanaal van verdrongen talenten en rauwe waarheid. Vroeg voelbaar in de kindertijd en daarna onderdrukt door socialisatie, trauma, religie en opvoeding. Deze verborgen krachten en gaven kunnen worden herontdekt bij diepe transformatie.
In de mythologie kennen we het vouwelijke principe als Lilith.
Lilith
Lilith staat voor het ongeconditioneerde vrouwelijke principe.
Niet onderworpen, niet aangepast, niet “van” een man.
Seksueel autonoom, intuïtief, wild, genezend, magisch.
Dat ze in religieuze tradities wordt weggezet als demon, hoer of gevaarlijke vrouw is geen toeval, want dit archetype bedreigt hiërarchische, patriarchale structuren.
Lilith is geen persoon; ze is een archetype en leeft over de hele wereld onder verschillende namen. In verschillende culturen verschijnt ze onder andere als:
Lilith (Mesopotamië / Joods mystiek)
Inanna / Ishtar (Sumerisch / Babylonisch)
Kali (India)
Hecate (Grieks)
Isis (Egypte)
Maria Magdalena (later christendom, sterk gedegradeerd)
Niet identiek, maar resonant: dezelfde vrouwelijke oerkracht, anders verpakt.
In dit artikel licht ik Isis uit als uitnodiging om te gaan staan vanuit leiderschap en autonomie. Zonder waarschuwing, zonder toestemming en zonder erkenning vooraf.
Isis
Isis is in de Egyptische mythologie de godin van magie, genezing, wijsheid en bescherming. Ze is een hoge priesteres van woord, klank en bezwering, niet ondergeschikt aan mannelijke goden; ze overstijgt hen. Zij kent de ware namen van dingen, en daarmee hun macht. Isis is de vrouw van Osiris, de rechtmatige koning. Zijn broer Set vermoordt Osiris en hakt hem in stukken. Isis zoekt alle lichaamsdelen bij elkaar en wekt Osiris met magie tijdelijk tot leven.
Daaruit wordt Horus verwekt. Set wil ook Horus doden, want Horus is een bedreiging voor zijn macht. Isis vlucht en verbergt hem in de moerassen van de Nijl. Ze leeft daar als banneling, alleenstaande moeder en beschermster. Onzichtbaar. Dit is het verbannen vrouwelijke principe: niet op de troon, maar in de schaduw: dragend, beschermend, genezend.
Isis geneest Horus van slangenbeten en ziekte en gebruikt hiervoor woorden, klank, intentie en kennis van verborgen wetten. Ze geneest niet door strijd, maar door kennis en verbinding.
Symboliek:
Isis is géén “brave moeder-godin”.
Ze is:
- Seksueel autonoom (zij wekt Osiris tot leven)
- Magisch machtiger dan mannelijke goden
- Niet onderworpen aan Set, noch aan orde-structuren
- Bereid om in ballingschap te leven om haar waarheid te bewaren
Net als Lilith wordt ze verdreven omdat ze niet te controleren is.
De zon
Isis draagt de zon op haar hoofd. Dit is Ra: licht, bewustzijn, levenskracht en waarheid. Zij baart, beschermt en kanaliseert deze kracht. Ra wordt ook gezien als het mannelijke principe: het uitstralende, bewegende en activerende. Isis is de poort waardoor die kracht zich manifesteert. Het vrouwelijke principe dat ontvangt, draagt, beschermt en incarneert. De zon is het actieve (mannelijke) principe en de aarde in de schoot het (vrouwelijke) ontvangende principe. Niet in biologische zin, maar in symboliek en energie, waarbij biologie wel een mooie afspiegeling hiervan is: mannelijk en vrouwelijk zijn beide noodzakelijk, maar zonder de vrouwelijke baarmoeder kan er geen leven in de wereld worden gezet.
Vleugels
De vleugels zijn misschien nog belangrijker dan de zonneschijf. De vleugels betekenen bescherming: energetisch, spiritueel en kosmisch. Ze staan voor de omhulling van alles wat kwetsbaar is en voor de overgang tussen twee werelden: leven, dood en wedergeboorte. Isis gebruikt haar vleugels om Osiris te doen herrijzen, Horus te beschermen en zielen te begeleiden.
De knielende houding met gespreide vleugels zegt: ik ben niet dominant, maar ook niet onderworpen. Ik ben in dienst van de levensstroom. Mijn kracht is actief en dragend.
Dit is oeroud vrouwelijk leiderschap: niet hiërarchisch, niet controlerend, maar veldhoudend. Haar macht is niet gegeven; het is haar eigen, en daarom wordt ze in latere religies afgezwakt, gedomesticeerd of verdacht gemaakt. Net als Lilith, Maria Magdalena, enzovoort.
Osiris
Osiris staat voor de oorspronkelijke waarheid die ín de wereld was geïncarneerd, maar niet kon overleven in een corrupt systeem.
Hij is de rechtmatige koning, verbonden met de natuurlijke orde van leven–dood–wedergeboorte. Hij is de belichaamde waarheid.
Osiris regeert niet door macht, maar door afstemming. Hij wordt vermoord door zijn jaloerse broer Set, die staat voor controle, machtshonger, geweld en chaos. Osiris wordt verraden, in stukken gehakt en verspreid.
Dit is exact wat er vandaag de dag met de waarheid gebeurt: ze wordt gefragmenteerd, onherkenbaar gemaakt en contextloos verspreid.
De waarheid kan niet blijven bestaan in een systeem dat op controle draait.
Horus
Horus is niet “het kind” in psychologische zin, maar het nieuwe bewustzijn dat geboren wordt uit onderdrukte vrouwelijke kracht.
Hij staat voor rechtmatig koningschap, innerlijk leiderschap (niet macht), helder waarnemen, bewustzijn dat opnieuw incarneert en de toekomst die het oude systeem (Set) bedreigt.
- Rechtmatig koningschap (innerlijk leiderschap, niet macht)
- Helder waarnemen (het valkoog: zien wat waar is)
- Bewustzijn dat opnieuw incarneert
- De toekomstlijn die het oude systeem (Set) bedreigt
Daarom moest hij verborgen worden.
Wat Isis doet in haar afbeelding: zij draagt de zon, zij draagt Horus: het bewustzijn, de levenskracht. De horens zijn het vrouwelijke kanaal en haar vleugels zijn de bescherming van bewustzijn. De knielende houding is geen onderwerping, maar de vrouwelijke bedding. Zij houdt het kanaal open terwijl het nog niet veilig is om zichtbaar te zijn.
Macht zonder legitimiteit, controle zonder waarheid en systemen die leven van onderdrukking (Set) versus de waarheid die ziet, bewustzijn dat herstelt en rechtmatige orde van binnenuit (Horus). Deze kunnen niet naast elkaar bestaan. Horus is het bewustzijn dat alleen geboren kan worden als het vrouwelijke haar autonomie terugclaimt, eerst verborgen, later onstuitbaar.
Dit is de eeuwenoude strijd tussen “goed” en “kwaad”. Het is niets nieuws; het is overal en altijd aan de hand. Alleen de gezichten verschillen.
Ineke Eebes
Inspiratiebronnen: De boeken van Bastiaan van Wingerden
- De Zwarte maan – Isis en goudroes
- Het kraken van Pluto
- De noordelijke maansknoop – boodschap van genezijde
